Total Determinism on Macroscopic Scale


Veritasium kanalında The Science of the Butterfly Effect adlı videoda, Pierre-Simon Laplace'e ait bir söz alıntılanıyor:

"If this intellect were vast enough to submit the data to analysis... then the future, just like the past would be present before its eyes."

Ardından bu durumu şöyle tanımlanıyor:

"This is total determinism, the view that the future is already fixed. We just have to wait for it to manifest itself."

ve bu ifadenin doğruluğu şöyle savunuluyor:

I think if you've studied a little bit of physics, this is the natural viewpoint to come away with. I mean, sure there's Heisenberg's uncertainty principle from quantum mechanics, but that's on the scale of atoms, pretty insignificant on the scale of people.

Laplace ve Veritasium'un bu ifadeleri yanlıştır. Bu yanlışlık hakkında temelde \(2\) nokta aklıma geldi.

Birincisi, atom ölçeğinde de olsa bir belirsizliğin olması, formal olarak fiziksel sistemin mutlak deterministik olmadığı anlamına gelir. Günlük hayata etkisinin olmaması ayrı bir şey, fiziksel gerçeklik ayrı bir şeydir.

İkincisi de, kuantum seviyesindeki fenomenlerin kendi seviyemizde önemli bir etkisinin olamayacağı, ve böylece kendi seviyemizin deterministik olabileceği fikri doğru değildir.

Birisi demiş olsa ki, mesela, ben elektronun spinini ölçeceğim; eğer spin \(+\frac{1}{2}\) gelirse zıplayacağım, \(-\frac{1}{2}\) gelirse takla atacağım. Bu halde ise, açıkça anlaşıldığı gibi, atomik ölçekteki bir belirsizliğin makroskobik ölçekte kayda değer bir etkisi olmuş olur. Kuantum seviyesindeki indeterministik ve belirsiz bir fenomenin bizim seviyemizdeki bu etkisi ise, insan ölçeğindeki olayların dahi mutlak deterministik olmadığını ve olamayacağını gösterir.

Fiziksel sistemin bir parçası olan kuantum mekaniğinde indeterminizm olduğunu biliyoruz. Mantık ise burdan şu sonuca varıyor; bir elektronun mahiyetinde bir belirsizlik varsa, misalen, yarın hava durumunun nasıl olacağı hakkında da bir belirsizlik vardır.